"Historia to coś takiego co się nigdy nie zdarzyło opisane
przez kogoś kogo nigdy przy tym nie było" – Władysław Kopaliński



Uniwersytet Łódzki

Dokument Unii Lubelskiej z 1569 r. i Joachim Lelewel - ojciec polskiej historiografii


Historia Katedry Historii Historiografii UŁ

      Uniwersytet Łódzki ma bogate tradycje w badaniach z zakresu historii  historiografii. Związani z nim tuż po wojnie badacze, odegrali niezwykle istotną rolę w procesie emancypacji i rozwoju wspomnianej subdyscypliny, stworzeniu jej teoretycznych podwalin i zaplecza instytucjonalnego. W Instytucie Historii UŁ pracowały co najmniej trzy generacje badaczy specjalizujących się w historii historiografii. Do pierwszej, należeli: Marian Henryk Serejski, Józef Dutkiewicz, Jan Adamus oraz Krystyna Śreniowska. Serejski uznawany za „ojca polskiej historii historiografii” stworzył w Łodzi szkołę, której osiągnięcia wysoko ceniono, zarówno w kraju, jak i za granicą. Podejmowane przezeń badania były rozległe i różnorodne, a celem jaki sobie stawiał, miało być nowe, nawiązujące do powojennych przeobrażeń w Polsce, ujęcie dorobku nauki i myśli historycznej. Wypracowana przez Serejskiego koncepcja badawcza była kontynuowana oraz modyfikowana przez współpracowników i uczniów. Do grona tych ostatnich, reprezentujących drugie, wykształcone już na UŁ pokolenie badaczy rodzimej historiografii, należeli: Franciszek Bronowski, Andrzej Feliks Grabski i Jerzy Włodarczyk. Kolejną, trzecią generację tworzą uczniowie K. Śreniowskiej i A. F. Grabskiego – tragicznie zmarły Henryk S. Michalak, Zbigniew Romek oraz Rafał Stobiecki.
      Oparciem instytucjonalnym dla łódzkich badań z zakresu historii historiografii były początkowo prowadzone w Instytucie Historii przez M. H. Serejskiego, seminaria. Po jego wyjeździe do Warszawy w 1965 roku łódzkie środowisko historyków historiografii wyraźnie się skurczyło. W Instytucie Historii samodzielnym pracownikiem naukowym, specjalizującym się w omawianej subdyscyplinie, była tylko Krystyna Śreniowska (Jan Adamus zmarł w 1962 roku, w 1973 na emeryturę przeszedł Józef Dutkiewicz). Śreniowska kontynuowała badania i prowadziła zajęcia oraz seminarium z historii historiografii, będąc związana instytucjonalnie z Pracownią Nauk Pomocniczych Historii (istniejącą od 1972 roku) następnie przekształconą (w 1975 r.) w Zakład Nauk Pomocniczych Historii, kierowany przez docenta Ryszarda Rosina. We wspomnianym Zakładzie początkowo zatrudnieni byli również Henryk Michalak (od 1975 roku) oraz Rafał Stobiecki (od 1985 r.).
      W ramach Instytutu Historii UŁ samodzielną jednostkę w której prowadzono badania z zakresu historii historiografii, powołano dopiero w 1986 roku, co zbiegło się z zatrudnieniem w Instytucie w pełnym wymiarze godzin, Andrzeja Feliksa Grabskiego. Zakład, a następnie Katedra Historii Historiografii wyodrębniła się ze wzmiankowanego wyżej Zakładu NPH. Grabski kierował Katedrą do 2000 roku, po jego śmierci, kierownictwo objął Rafał Stobiecki. W wyniku dokonującej się w IH UŁ reorganizacji, 1 października 2011 roku doszło do połączenia Katedry Historii Historiografii oraz Zakładu Nauk Pomocniczych Historii w wyniku, którego powstała Katedra Historii Historiografii i Nauk Pomocniczych Historii, której kierownikiem pozostał Rafał Stobiecki. Obecnie w omawianej jednostce zatrudnionych jest 3 profesorów (w tym jeden zwyczajny) oraz 4 adiunktów (Skład osobowy Katedry Historii Historiografii i Nauk Pomocniczych Historii na dzień 1 października 2016 roku: prof. dr hab. Rafał Stobiecki (kierownik);  dr hab. Marek Adamczewski, prof. UŁ; dr hab. Jolanta Kolbuszewska, prof. UŁ; dr Anna Brzezińska, dr Ilona Florczak, dr Piotr Szkutnik, dr Arkadiusz Rzepkowski). Badania pracowników Katedry koncentrują się wokół: historii historiografii, teorii i metodologii historii, nauk pomocniczych historii (ze szczególnym uwzględnieniem genealogii, heraldyki, sfragistyki, archiwistyki, geografii, kartografii oraz demografii historycznej). Jeśli chodzi o chronologiczny zakres zainteresowań; przeważa okres od późnego średniowiecza po XIX wiek i XX i XXI stulecie.
      Obecnie dzieje historiografii i myśli historycznej badają w Łodzi trzy osoby zatrudnione w Katedrze Historii Historiografii i Nauk Pomocniczych Historii: Rafał Stobiecki, Jolanta Kolbuszewska i Anna Brzezińska.
      Rafał Stobiecki
podejmuje zagadnienia z zakresu historiografii PRL-u oraz dziejopisarstwa polskiego na emigracji po 1945 roku, teorii historii, relacji między pamięcią a historiografią, obecnością argumentacji historycznej we współczesnym dyskursie publicznym etc.
      Jolanta Kobuszewska podejmuje badania z zakresu historii historiografii polskiej drugiej połowy XIX wieku, przełomu stuleci i okresu międzywojnia. W kręgu jej zainteresowań znajdują się przeobrażenia teoretyczno-metodologiczne zachodzące w rodzimej nauce, począwszy od schyłku XIX stulecia; kształtowanie się nowych subdyscyplin badawczych w obrębie historii oraz poszerzanie obszaru jej zainteresowań w sensie chronologicznym, problemowym i geograficznym. Badaczka uwzględnia również zewnętrzne uwarunkowania i mechanizmy wpływające na kształt nauki o dziejach. W obszarze jej zainteresowań znajduje się także problematyka z dziedziny biografistyki i źródłoznawstwa,  historii codzienności oraz historii kobiet.
      Anna Brzezińska interesuje się polską i powszechną historiografią XX i XXI wieku ze szczególnym uwzględnieniem mediewistyki w interpretacjach francuskiej szkoły Annales oraz historiografii rosyjskiej XX stulecia. Podejmuje również refleksję mieszczącą się w nurcie historii antropologicznej.